غرب پيشاور، سفيدكوه‌، بعد در جهت جنوب شرقي در طول دره‌هاي جمنا و گنگ حركت كرد.
ولي اين خط سير با راه كج كردن‌هاي متعددي به سوي اماكن مورد علاقهٴ زايران بودايي همراه‌ بود. بر اثر توقف‌هاي طولاني زيادي در صومعه‌ها به منظور تزكيه‌، مطالعه يا استراحت‌، اين سفر دچار وقفه مي‌شد. فا - هسين در يكي از صومعه‌هاي هندي سه سال توقف كرد تا سانسكريتي‌ بياموزد و از تعاليم نسخه‌برداري كند. او سرانجام به دهانهٴ هوگلي رسيد. در صومعه‌اي در آن‌ حوالي دو سال ديگر اقامت كرد تا سوتراها را رونويسي و شمايل‌هاي مقدس را ترسيم كند. پس‌ از آن بر يك كشتي بازرگاني نشست و روانهٴ سيلان شد. او دو سال در آنجا ماند و بسياري‌ كتاب‌هاي ديني بودايي را به دست آورد. پس از آن‌، از راه جاوه به كشور خويش بازگشت و سرانجام در 414 در دماغهٴ شانتونگ در نزديكي چيائو - چو از كشتي پياده شد. به گفتهٴ خودش‌:1 فا - هسين شش سال را در مسافرت از چئانگ آن به هند مركزي گذراند،2 شش سال در آنجا ماند، و سه سال ديگر صرف رسيدن به چئينگ - چو شد. كشورهايي كه از آنها گذشت كمي كم‌تر از سي بود. فا - هسين دست كم يك شرح از سفرش نوشت‌. ما گزارش كوتاهي داريم به نام اوصاف‌ كشورهاي بودايي3 كه قديم‌ترين گزارش چيني مربوط به هند است‌. به نظر مي‌رسد گزارش‌ مفصل‌تري هم وجود داشته‌، كه مفقود شده است‌. گزارشي كه به دست ما رسيده حاوي بسياري‌ داستان‌هاي عالي است‌، كه براي تهذيب او گفته شده‌، و او به همان ترتيب نقل كرده‌؛ ولي علاوه‌ بر آن‌، حاوي بسياري يادداشت‌هاي مكان‌شناسي و نژادشناسي است كه كاملاً معتبر به نظر مي‌رسد. او اطلاعاتي هم دربارهٴ گياهان‌، دربارهٴ چَندَل‌ها4 (جذاميان‌؟)5، و راجع به‌ بيمارستان‌هاي رايگان مي‌دهد. فايدهٴ اصلي اين توصيفات دلالت آنها بر انتشار عظيم‌ بوداييگري‌، هم هينايانا و هم ماهايانا، در هند و آسياي مركزي آن روزگار است‌. در آن اشارات‌ زيادي به " تثليث گران‌بها 6 " وجود دارد.
راجع به جغرافياي ارمني يادداشت مرا دربارهٴ موسي خورني در فقرهٴ ح ببينيد.


1 .تقريباً در پايان كتابش‌.
2. آنچه را ما هند شمالي مي‌ناميم‌، او به كرات هند مركزي ناميده است‌. او به جنوب گنگ سفر نكرد، ولي گزارش او حاوي مسموعاتي دربارهٴ دكن است (از جمله اشاره به صومعه‌اي از سنگ يكپارچه‌).
Fo kuo chi .3
chandalas .4
5. Leper، اگر اشتباه نكرده باشيم مؤلف فقيد در اينجا دچار اشتباه ترديدآميزي شده‌. صندل‌ها تيره‌اي از درختان كوچك نواحي گرمسيري هستند كه چوب‌ آنها خوش‌بوست و در قديم مصارف طبي گوناگون داشت‌. در اين باره از جمله نك كتاب الصيدنه‌ء بيروني‌، مخصوصاً مقدمهٴ آن‌. - م‌.
Precious Trinity .6